با قرار گرفتن سایپا در فهرست واگذاریهای دولت، ترکیب سهامداری دومین خودروساز بزرگ کشور مورد توجه قرار گرفته است؛ دولت تنها ۱۶.۸۱۹ درصد از سهام این شرکت را بهطور مستقیم از طریق ایدرو در اختیار دارد و سهامهای تودلی و مالکیتهای متقاطع از چالشهای اصلی خصوصیسازی آن محسوب میشوند.
بورس24 : با قرار گرفتن سایپا در فهرست واگذاریهای دولت، ترکیب سهامداری دومین خودروساز بزرگ کشور مورد توجه قرار گرفته است؛ دولت تنها ۱۶.۸۱۹ درصد از سهام این شرکت را بهطور مستقیم از طریق ایدرو در اختیار دارد و سهامهای تودلی و مالکیتهای متقاطع از چالشهای اصلی خصوصیسازی آن محسوب میشوند.
دولت تنها ۱۶.۸۱۹ درصد سایپا را مستقیماً در اختیار دارد
با اعلام رئیسجمهور مبنی بر قرار گرفتن سایپا در فهرست واگذاریهای دولت، بار دیگر موضوع خصوصیسازی دومین خودروساز بزرگ کشور به یکی از مهمترین مباحث صنعت خودرو تبدیل شده است.
اما برخلاف تصور عمومی، دولت تنها ۱۶.۸۱۹ درصد از سهام سایپا را بهطور مستقیم در اختیار دارد و بخش قابل توجهی از مالکیت این شرکت میان نهادهای عمومی، شرکتهای سرمایهگذاری و سایر سهامداران حقوقی تقسیم شده است.
از همین رو این پرسش مطرح میشود که دولت دقیقاً چه بخشی از سایپا را میتواند واگذار کند و خصوصیسازی این خودروساز از کجا آغاز خواهد شد؟
مسعود پزشکیان با اشاره به تجربه واگذاری مدیریت ایرانخودرو، از قرار گرفتن سایپا و چند شرکت دیگر در فهرست واگذاری دولت خبر داد و تأکید کرد که هدف دولت، خصوصیسازی واقعی است، نه انتقال مالکیت به شرکتهای خصولتی.
این اظهارات بار دیگر نگاهها را به ترکیب سهامداری سایپا و میزان نقش دولت، نهادهای عمومی، شرکتهای وابسته و سرمایهگذاران خصوصی در ساختار مالکیت این خودروساز معطوف کرده است.
بزرگترین سهامداران سایپا چه کسانی هستند؟
بررسی فهرست سهامداران عمده سایپا در ۱۶ مرداد ۱۴۰۵، تصویری روشن از ساختار مالکیت دومین خودروساز کشور ارائه میدهد.
| سهامدار | درصد سهام |
|---|---|
| شرکت سرمایهگذاری گروه صنعتی رنا | ۱۷.۰۲۴٪ |
| سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) | ۱۶.۸۱۹٪ |
| مؤسسه صندوق حمایت و بازنشستگی کارکنان فولاد | ۱۴.۵۳۵٪ |
| شرکت پیشگامان بازرگانی ستاره تابان | ۹.۷۳۴٪ |
| شرکت گروه سرمایهگذاری سایپا | ۸.۹۵۷٪ |
| شرکت کرمان موتور | ۶.۲۸۷٪ |
| شرکت تجارت الکترونیک خودروتابان | ۲.۹۸۰٪ |
| شرکت خدمات و تجارت بمخودرو | ۱.۹۱۴٪ |
| شرکت سرمایهگذاری و توسعه صنعتی نیوان ابتکار | ۱.۲۳۷٪ |
| سایر سهامداران | ۲۰.۵۱۳٪ |
در مجموع، ۹ سهامدار عمده حدود ۷۹.۴۸۷ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارند و ۲۰.۵۱۳ درصد باقیمانده متعلق به سایر سهامداران است.
دولت دقیقاً چه بخشی از سایپا را میتواند واگذار کند؟
در نگاه نخست، مهمترین دارایی دولت در سایپا، ۱۶.۸۱۹ درصد سهام متعلق به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) است. از این رو، واگذاری این بلوک میتواند نخستین گام دولت در مسیر خصوصیسازی باشد.
اما بخش دیگری از سهام سایپا در اختیار صندوقهای بازنشستگی، شرکتهای سرمایهگذاری، نهادهای عمومی و سایر سهامداران حقوقی قرار دارد؛ موضوعی که نشان میدهد خصوصیسازی این خودروساز صرفاً به فروش سهام مستقیم دولت محدود نمیشود.
کارشناسان معتقدند موفقیت این فرآیند بیش از میزان سهام واگذارشده، به اصلاح ساختار مالکیت، تعیین تکلیف سهامهای تودلی و نحوه انتقال مدیریت بستگی خواهد داشت.
کرمان موتور بیش از ۸.۲ درصد سهام سایپا را در اختیار دارد
یکی از نکات قابل تأمل در فهرست سهامداران سایپا، حضور کرمان موتور با ۶.۲۸۷ درصد سهام است. همچنین شرکت خدمات و تجارت بمخودرو که از شرکتهای وابسته به کرمان موتور محسوب میشود، ۱.۹۱۴ درصد دیگر از سهام سایپا را در اختیار دارد.
در مجموع، کرمان موتور بهصورت مستقیم و غیرمستقیم بیش از ۸.۲ درصد از سهام سایپا را در اختیار دارد؛ موضوعی که حضور یکی از مهمترین بازیگران خصوصی صنعت خودرو را در ترکیب سهامداری سایپا پررنگتر میکند. البته این میزان مالکیت بهتنهایی به معنای در اختیار داشتن کنترل مدیریتی نیست، اما در صورت آغاز فرآیند واگذاری، میتواند در آرایش سهامداری و رقابت برای کسب کرسیهای مدیریتی اثرگذار باشد.
سهامهای تودلی؛ گره اصلی خصوصیسازی سایپا
یکی از مهمترین چالشهای خصوصیسازی سایپا، موضوع سهامهای تودلی است؛ سهامی که از طریق شرکتهای زیرمجموعه یا وابسته دوباره به شرکت مادر بازمیگردد و عملاً بخشی از مالکیت در داخل همان گروه حفظ میشود.
وجود شرکتهایی مانند گروه صنعتی رنا و گروه سرمایهگذاری سایپا در ترکیب سهامداری، از دید برخی کارشناسان یکی از مصادیق ساختارهای مالکیت متقاطع در این گروه محسوب میشود؛ ساختاری که میتواند فرآیند خصوصیسازی را با پیچیدگیهایی همراه کند.
به اعتقاد تحلیلگران، اگر هدف دولت تحقق «خصوصیسازی واقعی» باشد، صرف واگذاری سهام مستقیم دولت کافی نخواهد بود و تعیین تکلیف سهامهای تودلی و مالکیتهای متقاطع نیز باید در دستور کار قرار گیرد. در غیر این صورت، مدیریت شرکت ممکن است همچنان در شبکهای از شرکتهای وابسته باقی بماند و تغییر محسوسی در حکمرانی شرکتی ایجاد نشود.
خصوصیسازی سایپا فراتر از فروش سهام دولت است
سهام تودلی به سهامی گفته میشود که بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم از طریق شرکتهای زیرمجموعه، وابسته یا سرمایهگذاری، دوباره به شرکت اصلی بازمیگردد. در چنین ساختاری، بخشی از سهام یک شرکت عملاً در اختیار مجموعهای از شرکتهای همگروه قرار میگیرد و همین موضوع میتواند بر ترکیب مالکیت و مدیریت آن اثر بگذارد.
در صنعت خودرو، وجود سهامهای تودلی و مالکیتهای متقاطع همواره یکی از مهمترین چالشهای خصوصیسازی به شمار میرود؛ زیرا حتی پس از واگذاری بخشی از سهام، ممکن است کنترل مدیریتی همچنان در شبکهای از شرکتهای وابسته باقی بماند.
به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان معتقدند خصوصیسازی واقعی تنها با فروش سهام دولت محقق نمیشود و تعیین تکلیف سهامهای تودلی، اصلاح ساختار مالکیت و واگذاری مدیریت به سرمایهگذار دارای اهلیت، از مهمترین پیشنیازهای موفقیت این فرآیند است.
نظرات :
شما می توانید اولین نفری باشید که برای این مطلب نظر می دهید.